మరపురాని నటనతో మైమరపించి వెళ్ళిపోయాడు!
విశ్వనాథ్ “నానా” పటేకర్ (1 జనవరి 1951 – 8 అక్టోబర్ 2026) ఐదు దశాబ్దాల పాటు భారతీయ సినీ రంగాన్ని తనదైన పదునైన సంభాషణలతో, సహజసిద్ధ తీవ్రతతో, వంకపెట్టలేని అద్భుత నటనతో ప్రభావితం చేసిన నటుడే గాకుండా, దర్శకుడు, సామాజిక కార్యకర్త కూడా. విలక్షణ నటుడుగా తెలుగు ప్రేక్షకులకి కూడా దగ్గరైన నానా పటేకర్ ని తెలుగు ప్రేక్షకులు మర్చిపోలేరు.
ఆయన మహారాష్ట్రలోని మురుద్-జంజీరాలో ఒక సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించారు. కుటుంబం ఎదుర్కొన్న తీవ్ర ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల ఆయన చిన్న వయసులోనే పని చేయడం ప్రారంభించారు. చదువు ఖర్చుల కోసం సినిమా పోస్టర్లు వేయడం, రోడ్లపై జీబ్రా క్రాసింగ్ గుర్తులు గీయడం వంటి పనులు చేశారు. ముంబైలోని ప్రముఖ సర్ జేజే ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అప్లైడ్ ఆర్ట్ నుంచి కమర్షియల్ ఆర్ట్ పూర్తి చేసి, యాక్టింగ్లోకి రాకముందు ప్రకటనల రంగంలో విజువల్ ఆర్టిస్టుగా పనిచేశారు. మరాఠీ రంగస్థలం ద్వారా ఆయన తన నటనా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి, తనదైన విశిష్ట శైలిని అలవర్చుకున్నారు.
సినీ ప్రస్థానం – స్టార్డమ్
ముజఫర్ అలీ దర్శకత్వం వహించిన గమన్ (1978) ద్వారా హిందీ చిత్రసీమలోకి అడుగుపెట్టారు పటేకర్. 1980ల మధ్య నుంచి చివర వరకు ఆయన నటించిన సినిమాలు విశేష గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టాయి. అవేమిటో చూద్దాం.
గుర్తింపు తెచ్చిన పాత్రలు: ఆజ్ కీ ఆవాజ్ (1984), అంకుశ్ (1986), ప్రతిఘాత్ (1987) ల ద్వారా మంచి గుర్తింపు పొందారు. మీరా నాయర్ దర్శకత్వంలో ఆస్కార్ కి నామినేట్ అయిన సలామ్ బాంబే! (1988)తో అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించారు.
జాతీయ స్థాయిలో ప్రశంసలు: విధు వినోద్ చోప్రా రూపొందించిన పరిందా (1989)లో అన్నా సేథ్ అనే అండర్వరల్డ్ డాన్ పాత్రకు గాను మొదటి జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు (ఉత్తమ సహాయ నటుడు) అందుకున్నారు. ప్రహార్: ది ఫైనల్ అటాక్ (1991) చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించి నటించారు; ఈ పాత్ర కోసం ఆయన ఆర్మీ కమాండో శిక్షణ కూడా పొందారు.
నటనలో శిఖరాగ్రం: 1990ల కాలంలో ఆయన ప్రముఖ నటుడిగా స్థిరపడ్డారు. మెహుల్ కుమార్ తెరకెక్కించిన క్రాంతివీర్ (1994)లో ప్రతాప్ నారాయణ్ తిలక్ పాత్ర దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది, దీనికి గాను ఉత్తమ నటుడిగా జాతీయ అవార్డు లభించింది. అనంతరం అగ్ని సాక్షి (1996), ఖామోషీ: ది మ్యూజికల్ (1996), గులామ్-ఎ-ముస్తఫా (1997), వజూద్ (1998) వంటి చిత్రాల్లో మరపురాని పాత్రలు పోషించారు.
విభిన్న శైలులు: అబ్ తక్ చప్పన్ (2004), అపహరణ్ (2005) వంటి గంభీర యాక్షన్ సినిమాలతో పాటు, వెల్కమ్ (2007), వెల్కమ్ బ్యాక్ (2015) చిత్రాలలో ఉదయ్ శెట్టి అనే పాత్ర ద్వారా అద్భుతమైన కామెడీ టైమింగ్ని కూడా ప్రదర్శించారు.
మరాఠీ అద్భుత సృష్టి: 2016లో మహేష్ మంజ్రేకర్ రూపొందించిన నటసామ్రాట్ లో గంపత్ బెల్వాల్కర్ అనే రిటైర్డ్ రంగస్థల కళాకారుడిగా ఆయన ప్రదర్శించిన నటన భారతీయ నాటకరంగ అనుసరణలలో ఒక మైలురాయిగా ప్రశంసలు అందుకుంది.
భారత ప్రభుత్వం ఆయనను 2013లో దేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మశ్రీతో సత్కరించింది.
సైనిక అనుబంధం / సేవా కార్యక్రమాలు : సినిమా రంగానికే పరిమితం కాకుండా, సమాజ సేవలోనూ సైన్యంతో అనుబంధంలోనూ ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు:
టెరిటోరియల్ ఆర్మీ: టెరిటోరియల్ ఆర్మీ (మరాఠా లైట్ ఇన్ఫాంట్రీ)లో గౌరవ లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ హోదా పొందారు. 1999 కార్గిల్ యుద్ధ సమయంలో సరిహద్దుల్లో ఉండి సేవలందించారు.
నామ్ ఫౌండేషన్: మహారాష్ట్రలోని రైతుల కష్టాలను చూసి చలించిన ఆయన, 2015లో తోటి నటుడు మకరంద్ అనాస్పురేతో కలిసి నామ్ ఫౌండేషన్ను ప్రారంభించారు. ఈ సంస్థ ద్వారా గ్రామాల్లో చెరువుల తవ్వకం, ఎండిపోయిన నదుల పునరుద్ధరణ మరియు ఆత్మహత్య చేసుకున్న రైతుల కుటుంబాలకు ఆర్థిక సాయం అందించడం వంటి పనులు చేపట్టారు.
మరణం :
8 అక్టోబర్ 2026న గోవాలోని డోనా పౌలాలో ఉన్న తన నివాసంలో నానా పటేకర్ (75 ఏళ్ళు) తుదిశ్వాస విడిచారు. గురువారం తెల్లవారుజామున ఆయనకు తీవ్ర గుండెపోటు వచ్చింది. వెంటనే కుటుంబ సభ్యులు ఆయనను మణిపాల్ ఆసుపత్రికి తరలించారు. వైద్యులు సుమారు 45 నిమిషాల పాటు సిపిఆర్ (CPR) నిర్వహించి కాపాడేందుకు ప్రయత్నించినప్పటికీ ఫలితం లేకుండా పోయింది. ఉదయం 5:20 గంటలకు ఆయన కన్నుమూసినట్లు వైద్యులు ధృవీకరించారు. ఆయన మరణవార్తతో సినీ, రాజకీయ, సాంస్కృతిక ప్రముఖులు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అభిమానులు తీవ్ర దిగ్భ్రాంతినీ, సంతాపాన్నీ వ్యక్తం చేశారు.
***